کراس بایت (داخل تر بودن دندانهای بالا نسبت به فک پایین)

kerasbitee

چنانچه فک‌های بالا و پایین به خوبی روی هم قرار نگیرد، با مشکل کراس بایت مواجه می‌شویم. این ناهنجاری به سادگی در معاینات دندانپزشکی دوره‌ای تشخیص داده می‌شود. دندان‌های بالا در یک فک سالم به گونه‌ای جای گرفته‌اند که اندکی جلوتر از دندان‌های پایین قرار می‌گیرند. اما اگر عارضه کراس بایت بروز یابد، طرز قرار گرفتن دندان‌ها در یک بخش از دهان به گونه‌ای می‌شود که این نظم به هم می‌خورد. خوشبختانه امروزه به کمک درمان ارتودنسی مدرن می‌توان کراس بایت را با موفقیت اصلاح کرد. بسیاری از بیماران با استفاده از بریس، وسیع کننده (اکسپندر) و انواع دیگری از تجهیزات ارتودنسی به لبخند رویایی خود دست می‌یابند.

درمان کراس بایت از آن رو ضروری است که این ناهنجاری با عوارضی چون بیماری لثه، تحلیل استخوان، رشد نامتقارن فک‌ها و مشکل هنگام جویدن همراه است و زیبایی لبخند را نیز تحت‌الشعاع قرار می‌دهد. متخصصان ما در کلینیک تخصصی ارتودنسی دکتر صالحی معتقدند که کراس بایت کودکان را باید در سنین پایین تشخیص داد تا بتوان عارضه را با بهره‌گیری از درمان‌های ارتودنسی به موقع اصلاح کرد. اگر رشد نامتقارن فک تا سنین بالا ادامه یابد، چاره‌ای جز انجام جراحی فک (جراحی ارتوگناتیک) باقی نمی‌ماند.

به منظور مشاوره با متخصصان ما در زمینه درمان و اصلاح کراس بایت در کلینیک تخصصی ارتودنسی دکتر صالحی می‌توانید با ما از طریق شماره‌های 02126110052- 02126110053 تماس حاصل فرمایید.

علل


در ادامه علل بروز ناهنجاری کراس بایت یا بایت معکوس را با هم بررسی می‌کنیم.

ژنتیک

از آنجایی که کراس بایت تاحدی ارثی است، اگر والدین دچار کراس بایت باشند، احتمال اینکه فرزندان‌شان نیز با این مشکل مواجه شوند، بالا خواهد بود.

اندازه فک

کوچک‌تر بودن فک بالا یا بزرگ‌تر بودن فک پایین باعث می‌شود که دندان‌های بالا داخل‌تر قرار بگیرد.

شکل‌گیری دندان

اگر سرعت افتادن دندان‌های شیری آهسته‌تر از حد معمول باشد، احتمال بروز کراس بایت وجود دارد، چون در این حالت دندان‌های دائمی به خوبی شکل نمی‌گیرد.

بزرگ بودن لوزه‌ها و لوزه سوم 

کودکانی که لوزه‌ها و لوزه سوم‌شان بزرگ است، غالباً به جای بینی از راه دهان نفس می‌کشند. این کودکان در تلاش برای نفس کشیدن زبان را در امتداد سقف دهان نگه می‌دارند. این عادت به مرور بر رشد فک اثر می‌گذارد و به بروز کراس بایت می‌انجامد.

انواع کراس بایت


کراس بایت یا بایت معکوس برحسب محل بروز در دهان به دو نوع اصلی تقسیم‌بندی می‌شود.

  • کراس بایت قدامی: در این حالت دندان‌های پیشین (قدامی) فک بالا عقب‌تر از دندان‌های پایین است.

kerasbite1

  • کراس بایت خلفی: در این حالت دندان‌های عقب فک بالا پشت دندان‌های پایین قرار می‌گیرد.

kerasbite2

  • کراس بایت باکال: در این نوع نادر از کراس بایت دندان‌های بالا بیش از حد به یک سمت از دهان نزدیک است و کمترین تماسی با دندان‌های پایین ندارد.

kerasbite3

کراس بایت کمتر از انواع دیگر اختلال بایت (مال اکلوژن) جلب توجه می‌کند و غالباً نادیده گرفته می‌شود. با این حال کراس بایت عوارضی جدی را در پی دارد و باید توسط متخصص ارتودنسی مجرب درمان شود.

عوارض


  • زیبا نبودن لبخند
  • مشکل داشتن هنگام جویدن و صحبت کردن
  • شکل‌گیری نامتقارن و غیرهم اندازه فک‌ها
  • احساس فشار دردناک روی فک، سر و گردن
  • پوسیدگی دندان، بیماری‌های لثه، به هم خوردن تناسب صورت
  • کراس بایت شدید به عقده خود کم‌بینی و از دست دادن اعتماد به نفس منجر می‌شود.

تشخیص


متخصص ارتودنسی دندان‌ها را معاینه می‌کند و پرونده پزشکی بیمار و خانواده‌اش را بررسی می‌کند. متخصص برای تعیین شدت مشکل دستور عکس رادیولوژی می‌دهد.

اصلاح کراس بایت


kerasbite5

عارضه کراس بایت را می‌توان در کودکان 10 تا 14 ساله و همچنین بزرگسالان با موفقیت درمان کرد. در ادامه با روش‌های مختلف اصلاح کراس بایت آشنا می‌شویم.

سیم‌کشی دندان‌ها

kerasbite4

داخل‌تر بودن دندان‌های بالا نسبت به فک پایین را می‌توان با استفاده از بریس و سیم‌کشی دندان‌ها برطرف کرد تا دندان‌ها ردیف و مرتب شود و دندان‌های بالا و پایین به خوبی روی هم قرار بگیرد.

ارتودنسی نامرئی

kerasbite6

ارتودنسی نامرئی نیز در اصلاح کراس بایت داخلتر بودن دندان‌های بالا کاربرد دارد و در واقع یکی از روش‌های آسان درمان به شمار می‌آید. در این روش از پلاک‌های شفاف و متحرکی استفاده می‌شود که به طور سفارشی برای هر بیمار تهیه می‌شود و بیمار باید آن را در طول روز در دهان بگذارد. البته ارتودنسی نامرئی فقط برای موارد کراس بایت جزیی مناسب است.

وسیع کننده کام

kerasbite7

از وسیع کننده (اکسپندر) کام برای بزرگ کردن سقف دهان (کام) یا فک استفاده می‌شود. این وسیله روی دندان‌های عقب فک بالا ثابت می‌شود. بیمار کلید مخصوص روی اکسپندر را در زمان‌های معین به آرامی می‌چرخاند تا کام به تدریج پهن‌تر شود. این وسیله فک بالا را به مرور پهن‌تر می‌کند تا دندان‌های پایین به خوبی داخل قوس دندان‌های بالا قرار بگیرد و بایت اصلاح شود. عریض کردن کام چند هفته تا یک ماه طول می‌کشد و پس از آن وسیله در جای خود باقی می‌ماند تا استخوان‌ها و دندان‌های در جای جدید ثابت شود.

وسیع کننده متحرک

kerasbite8

اگر مقداری که برای پهن شدن کام یا فک در نظر گرفته شده است، بسیار کم باشد، بزرگسالان می‌توانند فقط شب‌ها از این وسیله استفاده کنند تا نتیجه مطلوب به دست آید.

هدگیر

kerasbite9

هدگیر به بریس متصل می‌شود و در پشت سر، گردن یا پیشانی ثابت می‌شود. هدگیر نیرویی را روی دندان‌ها و فک وارد می‌کند که رشد فک را به مرور افزایش می‌دهد یا آهسته می‌کند. همچنین هدگیر دندان‌ها را ثابت نگه می‌دارد یا به حرکت کردن آنها به محل مناسب کمک می‌کند. هدگیر معمولاً برای کودکان یا جوانانی کاربرد دارد که هنوز در حال رشد هستند و می‌توان از مزیت کامل نشدن رشدشان استفاده کرد و استخوان‌های در حال رشد را به موقعیت صحیح هدایت کرد. هدگیر باید 10 تا 14 ساعت در روز، معمولاً شب‌ها یا طبق دستور دندانپزشک پوشیده شود.

کشیدن دندان

kerasbite10

متخصص ارتودنسی گاهی در فرایند درمان کودکان یا بزرگسالان لازم می‌داند که دندان قبل از شروع ارتودنسی کشیده شود تا جا برای به عقب راندن دندان‌های پایین ایجاد شود.

جراحی اصلاح کراس بایت

کراس بایت شدید بزرگسالان باید با انجام جراحی اصلاح شود. در این عمل فک پایین به جلو و فک بالا به عقب برده می‌شود تا هر دو فک ارتباط مناسبی با هم پیدا کنند و به خوبی روی هم قرار بگیرند. جراح در جراحی ارتوگناتیک (فک) استخوان فک را به چند تکه می‌شکند. بیمار پس از جراحی باید از وسیله مخصوصی استفاده کند تا سقف دهان عریض‌تر شود.

پس از درمان


بیمار پس از درمان کراس بایت باید مراقبت‌های خانگی را برای پیشگیری از پوسیدگی زیر رعایت کند. رعایت توصیه‌های زیر برای حفظ نتیجه به دست آمده و ارتقاء سلامت دندان‌ها ضروری است:

  • دو بار در روز دندان‌ها را مسواک بزنید و بین دندان‌ها را نخ بکشید.
  • از دهانشویه آنتی باکتریال استفاده کنید.
  • پس از ردیف و مرتب شدن دندان‌ها برای نگه داشتن آنها در موقعیت جدید از پلاک نگهدارنده استفاده کنید.

پیشگیری


تنها روش پیشگیری از کراس بایت داخلتر بودن دندان‌های بالا این است که به هر طریق ممکن مانع از بروز آن شوید. والدین باید فرزندانشان را ترغیب کنند تا عادت مکیدن پستانک، مکیدن انگشت شست و جویدن ناخن را کنار بگذارند. مکیدن مداوم انگشتان در مدت طولانی احتمال جلو آمدن دندان‌ها و فک را افزایش می‌دهد. بنابراین بهتر است والدین نهایت سعی خود را برای ترک دادن این عادت‌ها و جلوگیری از بروز این عارضه  به کار برند و برای اصلاح کراس بایت با متخصص ارتودنسی یا دندانپزشک مجرب مشورت کنند.