شکاف لب و کام (لب شکری) و درمان ارتودنسی

shekaflab

شکاف لب و کام یا لب شکری نقص مادرزادی شایعی است که سالانه در یک نوزاد از هر 700 نوزاد مشاهده می‌شود. این عارضه در اوایل دوران بارداری و به این دلیل ایجاد می‌شود که بافت کافی در دهان یا لب وجود ندارد تا اتصال مناسبی را با کام برقرار کند، در نتیجه شکافی در سقف دهان، لب و گاهی در بینی شکل می‌گیرد. بدشکلی لب شکری علاوه بر نازیبا بودن، توانایی کودک برای خوردن و صحبت کردن را نیز مختل می‌کند. شکاف لب و کام غالباً مشکلات دندانی را نیز در پی دارد که برای درمان آنها باید از روش‌های ترمیمی و ارتودنسی استفاده شود.

متخصصین ارتودنسی کلینیک تخصصی ارتودنسی دکتر صالحی درمان‌های جراحی و ارتودنسی را برای اصلاح شکاف لب و کام ارائه می‌دهند. دکتر صالحی برای ترمیم این نقص مادرزادی از همکاری متخصصین برجسته و متعهد بهره می‌گیرند تا کودک زیبایی طبیعی و توانایی خود برای غذا خوردن و صحبت کردن را بازیابد. به منظور دریافت اطلاعات بیشتر در زمینه مراقبت‌های دندانی لب و کام شکافته و یا رزرو نوبت در کلینیک تخصصی ارتودنسی دکتر صالحی می‌توانید با شماره‌های 02126110052- 02126110053 تماس حاصل فرمایید.

شکاف لب و کام چیست؟


shekaflab1

شکاف لب و کام در زمان رشد جنین در رحم مادر بین هفته‌های ششم و یازدهم بارداری به هم جوش می‌خورد. اگر یکی از این دو شکاف یا هر دو آنها جوش نخورد، نوزاد لب‌شکری متولد می‌شود. شکاف به معنای جدا یا دو نیم بودن است. به سقف دهان نیز کام گفته می‌شود. شکاف کام یا لب به این معنا است که ساختار دهان یکپارچه نیست. پزشکان شکاف لب و کام را یک ناهنجاری سر و صورت (کرانوفاشیال) می‌دانند. نوزاد ممکن است با شکاف در لب و کام یا شکاف در یک ناحیه متولد شود. شکاف‌های دهانی یکی از شایع‌ترین نقص‌های مادرزادی است.

شدت شکاف لب از یک بریدگی جزیی در لب بالا تا شکاف کشیده شده تا بینی متغیر است. شکاف کام از یک بدشکلی کوچک و نه چندان مشکل‌ساز تا دو نیم شدن قابل توجه کام متغیر است که مشکلات گفتاری، تغذیه‌ای و حتی تنفسی را به دنبال دارد. شکاف لب و کام به سه نوع اصلی تقسیم بندی می‌شود:

  • شکاف لب و کام به عارضه‌ای اطلاق می‌شود که هم شکاف کام و هم شکاف لب در آن مشاهده می‌شود. از هر هزار نوزاد یک نوزاد با این نقص به دنیا می‌آید.
  • شکافی که فقط در کام مشاهده می‌شود و از هر دو هزار نوزاد در یک نوزاد به چشم می‌خورد. میزان شیوع شکاف کام زیرمخاطی یک در 1200 است.
  • شکافی که فقط درلب مشاهده می‌شود و فقط بیست درصد از تمام موراد شکاف‌های دهانی را شامل می‌شود.

عوارض


لب شکری علاوه بر ظاهر ناخوشایند مشکلات زیر را نیز ایجاد می‌کند:

  • دشواری‌های تغذیه‌ای: این گروه از مشکلات بیشتر در کودکان دچار شکاف کام مشاهده می‌شود. نوزاد به دلیل شکل‌گیری ناقص سقف دهان نمی‌تواند شیشه یا سینه مادر را به خوبی بمکد.
  • عفونت‌های گوش و ناشنوایی: عفونت‌های گوش غالباً پی‌آمد نقص عملکرد لوله‌ای است که گوش میانی را به گلو متصل می‌کند. عفونت مکرر گوش در نهایت به ناشنوایی می‌انجامد.
  • تاخیر در زبان باز کردن و اختلال‌های گفتاری: عملکرد عضله به دلیل وجود شکاف در سقف دهان و لب کاهش می‌یابد. این نقص به تاخیر گفتاری یا ناهنجاری‌های زبانی منجر می‌شود.
  • مشکلات دندانی: در رویش و درآمدن دندان‌ها مشکل ایجاد می‌شود. شکاف بر ریج آلوئولار (لثه بالا و استخوان دربرگیرنده دندان‌ها) اثر می‌گذارد. به این ترتیب بعضی دندان‌ها به درستی شکل نمی‌گیرند، در جای خود درنمی‌آیند یا با مشکل دندان غائب مواجه می‌شویم. گاهی اوقات نیز کودک دندان اضافه پیدا می‌کند. در این شرایط معمولاً درمان ارتودنسی ضروری است.

زمان و ضرورت انجام درمان ارتودنسی کودکان مبتلا به شکاف لب و کام


متخصص ارتودنسی شکل‌گیری و رشد صورت را هدایت می‌کند و وضعیت دندان‌های کودکان لب‌شکری یا دچار بدشکلی کرانوفاشیال را اصلاح می‌کند تا کودکان ظاهر زیباتری پیدا کنند و عملکرد دندان‌هایشان بهبود یابد. ازآنجایی که اکثر بیماران نیاز به درمانی طولانی مدت دارند، درمان فعال در مراحل مختلف انجام می‌شود، بین مراحل فعال وقفه‌هایی وجود دارد که در آنها از وسایل نگهدارنده استفاده می‌شود. البته گاهی نیازی به درمان ارتودنسی نیست. درمان ارتودنسی کودکان دچار شکاف کام و لب شکری را می‌توان با توجه به مراحل رشد کودک به چهار مرحله اصلی تقسیم‌بندی کرد.

بلافاصله پس از تولد

متخصص ارتودنسی گاهی با درگیر کردن لب و آلوئول شکاف‌ها را دستکاری می‌کند تا بیمار برای جراحی آماده شود. برای نوزادان از نوار و بند لب و صفحه‌های مخصوص کام استفاده می‌شود تا فک بهتر شکل بگیرد و کار جراح برای بستن لب و کام ساده‌تر شود.

هفت تا یازده سالگی

گاهی اوقات لازم است که کودک از بریس ثابت یا متحرک برای آماده شدن پیوند استخوان لثوی (آلوئولار) استفاده کند تا دندان‌های دائمی حتی‌الامکان بدون مشکل دربیاید. وضعیت دندان‌های دائمی معمولاً حدود 13 سالگی تثبیت می‌شود، اما حرکت دندان‌ها در لثه‌ها قبل از این سن شروع می‌شود.

هشت تا یازده سالگی

پس از پیوند موفقیت‌آمیز استخوان و قبل از رفتن کودک به مدرسه راهنمایی، مرحله‌ای از درمان با هدف بهبود وضعیت دندان‌های پیشین فک بالا آغاز می‌شود.

دوازده تا پانزده سالگی

پس از درآمدن تمام دندان‌های دائمی درمان ارتودنسی به منظور مرتب کردن دندان‌ها، بهبود عملکرد آنها و رفع اختلال‌های بایت انجام می‌شود.

هفده تا بیست سالگی و بالاتر

گاهی اوقات بیمار از تعادل و تناسب صورت رضایت ندارد؛ برای مثال رشد یک فک بیشتر از فک دیگر است و صورت و بایت با هم تناسب ندارند. این عدم تناسب بیشتر در صورت وجود شکاف لب و کام مشاهده می‌شود، هرچند افراد بدون شکاف دهانی نیز با این مشکل مواجه می‌شوند. اگر برای اصلاح بایت کودک یا تناسب صورت وی لازم باشد که فک‌ها حرکت داده شود، ارتودنسی ثابت به منظور آماده‌سازی برای جراحی فک انجام می‌شود. ارتودنسی ثابت معمولاً در سال‌های پایانی دوران نوجوانی شروع می‌شود و عمل فک پس ازکامل شدن رشد فک انجام می‌شود.

توصیه‌های کلی برای مراقبت از دندان‌های کودکان


مراقبت از دندان‌های کودک باید به محض درآمدن دندان‌های شیری شروع شود و تا پایان عمر ادامه داشته باشد. سالم بودن دندان‌ها درمان لب شکری را آسان‌تر می‌کند و نتایج آن را بهبود می‌دهد.

  • دندان‌های کودک را دو بار در روز با مسواک مخصوص کودکان و خمیردندان مسواک بزنید، تا این عادت در کودک نهادینه شود و ضرورت این کار را متوجه شود.
  • تعداد دفعات تغذیه کودک با شیرینی‌جات را به حداقل برسانید. بین وعده‌های غذایی از نوشیدنی دیگری به جز آب استفاده نکنید. پس از رسیدن کودک به 18 ماهگی نوشیدنی دیگری به جز آب قبل از خوابیدن به او ندهید.
  • هنگامی که برای چک‌آپ به دندانپزشکی می‌روید، فرزندتان را نیز همراه خود ببرید تا با محیط دندانپزشکی آشنا شود و در صورت ضرورت یافتن درمان راحت‌تر باشد.
  • ویزیت‌های دوره‌ای دندانپزشکی کودک را از سن دو سالگی شروع کنید. دندانپزشک اطفال توصیه‌های مفیدی را در خصوص وضعیت و رشد دندان‌ها ارائه می‌دهد.
  • ویزیت‌های دوره‌ای را در زمان ارتودنسی فراموش نکنید. مسواک زدن منظم و حفظ سلامت دندان‌ها در دوران ارتودنسی بسیار مهم است. توصیه می‌کنیم در دوران ارتودنسی از دهانشویه حاوی فلوراید استفاده کنید.